Дьиктилээх хайалар

Сир ийэ айыллан үөскүөҕүттэн ыла ханнык баҕарар сиргэ-уокка араас кэм устуоруйата, олоҕу тутар, уларытар ураты кистэлэҥнэрэ кистэнэн, иҥэриллэн сытар дьикти эниэргийэлээх сирдэр бааллар. Ол сирдэр дөрүҥ-дөрүҥ бэйэлэрин кэпсээннэрин сэгэтэн, кыра-кыралаан арыйан биэрэр үгэстээхтэр.

2025 сыллаахха саас Куорунай улууһун сэдэх кэрэ көстүүлээх, дьон-сэргэ уос номоҕор киирбит сүдү суорба таас остуолбалаах Сиинэ хайаларыгар бара сылдьан, хайа иччитин саҥатын илэ кулгаахпар истэн турардаахпын. Суорба таастар сөҕүмэр көстүүлэрин астына-дуоһуйа көрө-көрө хааман истэхпинэ кулгаахпар ала-чуо дьахтар саҥата – сүдү түөрт Өлүөнэ, Харама уонна Киһилээх хайаларын ситимнээ диэн модьуйан соруйар курдук күүскэ, чопчутук эппититтэн, бэл, этим-сииним ортотунан киирбитэ. Онтон ол сыл Өлүөнэ хайаларыгар бара сатаабытым да, тоҕо эрэ дьикти баайытык суол арыллан биэрбэтэҕэ. Ол эрээри Сиинэ хайаларын иччитэ мээнэҕэ эппэтэҕин өйдүүрүм уонна кини эппит тылларыгар итэҕэйэн бэйэтэ көрдөрүө диэн уоскулаҥ турукка сылдьарым.

Ол сырыттахпына, Харама хайатыгар сырыы арыллан кэлбитэ. Харама хайатыгар Дьааҥы, Амма, Өлүөнэ эбэлэрин тардыытыттан төрүттээх дьон мустубут этибит. Онуоха Харама хайатын иччитэ сүдү хайалар иччилэрэ дьон нөҥүө эмиэ бииргэ буолалларын уонна куйаар ситиминэн ситимнэһиэхтэрин көрдөрбүтэ. Онно мин атахпынан сири-уоту кэрийэ сылдьан үлэни оҥоруохтаахпын диэн буолбакка, куйаар ситиминэн кытта үлэ күүскэ барарын өйдөөбүтүм.   Харама иччитэ – дьахтар тапталлааҕын кытта холбоһон, бииргэ буолар баҕата туоларыгар көрдөспүтүн бэйэбит өттүбүтүттэн хайдах туох табылларынан оҥорбуппут. Ол дьикти үлэҕэ бүтүн аан дойду үрдүнэн дьиҥ таптал сүппүтүн, сирдээҕи дьон үгүспүт көрүнньэҥ олоххо олорорбутун көрдөрбүтэ. Дьон олоххо таптала сойдоҕуна, сир ийэ кытта таптала тиийбэт буолар эбит. Ол иһин дьон өйүгэр-санаатыгар, сиргэ-уокка араас үрүҥ-хара дьайсыылара элбиир, онтон сылтаан араас дьалхааннар, хамсааһыннар тахсаллар.

Онтон күһүөрү Дьааҥы сирин аатырбыт Киһилээх хайатыгар айан буолбута. Элгэһинэн бүтэһигин Киһилээххэ 2017 сыллаахха сылдьан баран, 2025 сыллаахха барбытым. Онуоха Киһилээх хайатын иччитэ хайдах эрэ ураты өр кэтэспит, сүтүктээбит майгытынан көрсүбүтүгэр олус соһуйбутум, оҕолуу үөрэр, ахтыспыт турукка сылдьыбытым. Иккиэммит икки ардыгар уу-чуумпу иһийии сыһыана, истиҥ-иһирэх кэпсэтии, арыллыы, эрэнсии, итэҕэйсии өссө күүһүрбүтэ. Киһилээх хайатын суһумун куйаарга ыыппытыгар Киһилээхтэн Харама, Өлүөнэ, Сиинэ хайаларынан хаһан да бүппэт, быстыбат, үйэлэр тухары холбонон турбут киҥкиниир ситимэ тахсыбыта. Саха сирин бу улахан түөрт хайалара улахан суолталаахтар, ураты күүстээх эниэргийэлээхтэр, сир ийэ кудулун олоҕун оҥкулун оҥороллор, уларыталлар, тупсараллар, ырааһырдаллар, дьон олоҕун куодун тутан тураллар.

Онтон 2026 сыл сааһыары Өлүөнэ хайаларыгар сылдьыбытым. Айылҕа саҥа уһуктан эрэр кэмигэр Өлүөнэ хайаларыгар дабайарбар хайа иччитэ олус элбэх киһи сылдьарыттан сылайбыт-элэйбит курдук көрсүбүтэ. Хайдах эрэ курутуйуох, аһыныах санаам киирбитэ уонна туох баар мастары кытта куустуһан, оҕолуу элэккэйдик үөрэн кэпсэтэн барбыппар хайам иччитэ сымнаан, арыллан, чэпчээн, бэйэбит икки ардыбытыгар эрэл күүһүрбүтэ, эниэргийэ атастаспыппыт. Бэл, сарсыардааҥы эрдэтээҥи дьыбар суох буолбута, күнүскүлүү күн сылааһа сатыылаабыта, сааскы эбэ тымныы тыына уҕараабыта, тыала-кууһа сүппүтэ. Дьиҥэ дьон ытык сирдэргэ аҥардастыы бэйэ туһугар көрдөһө эрэ буолбакка, бэйэҕиттэн эмиэ эниэргийэ бэрсиһэн сылдьыах тустаахтар, тоҕо диэтэргин икки ардыгар үчүгэй дьайсыы хаһан баҕарар баар буолуохтаах. Дьон алаадьынан айах туттубут, ол аата бэристибит диэн тутах санаанан сылдьар. Дьиҥинэн ытык сирдэргэ ис-иһиттэн сүгүрүйэн, махтанан, дьиҥ тапталгын, ис кэрэҕин арыйан сырыттаххына, кини эйиигин табатык өйдүүр. Бэйэ-бэйэҕэ ытыктабыллаахтык сыһыаннаһан сырыттаххына, ордук эниэргийэ хамсыыр, оччоҕо бэйэ бэйэҕэ көмөлөсүһэҕин. Сир ийэ эмиэ киһи көмөтүгэр наадыйар.

Онон бу улахан сүдү түөрт хайа куйаар ситимигэр биир ситимнээхтэр, тутуллаахтар, бэйэ бэйэлэрин ситэрсэр оҥоһуулаахтар. Киһилээх хайата – дьон олоҕун куодун тутан турар, Харама хайата таптал күүһүн тарҕатар, Сиинэ хайата муудараһы, олоҕу түстүүр, Өлүөнэ хайата олох оҥкулун уларытар, аартыктары арыйар аналлаахтар.   

 

Айтыына     

Дополнительные фотографии:  Загрузить / Загрузить / Загрузить / Загрузить / Загрузить / Загрузить