Саха дьахтарын ис кэрэтин кылын арыйар «Лыах» устуудьуйа

Сахабыт сирин киин Дьокуускай куоратыгар «Мэндиэмэннэр» диэн атыы-эргиэн тэрилтэтигэр «Лыах» устуудьуйата үлэлии-хамсыы турар. Манна тарбахха талааннаах икки саха далбара – Дария Макарова, Полина Попова үлэлииллэр. Бу устуудьуйа уратыта диэн саха дьахтарын, кыыһын айар дьоҕурун уһугуннарыыга, бэйэтин ис кыаҕар эрэнэн, тус ис кэрэтин таба өйдөөн арыйыытыгар туһаайыллар.

Дьиҥинэн, саха дьахтара былыр-былыргыттан тарбаҕар олус талааннаах буолан, сиэдэрэй быһыылаах-таһаалаах таҥастары, түүлээҕи хоту тигэрэ, ону сэргэ дьиэтин ис-тас бараанын тупсарарыгар араас дьэрэкээн көстүүлээх малы-салы кытта тигэн, оҥорон таһаарар үгэстээҕэ. Онон ол үгэс көлүөнэттэн-көлүөнэҕэ бэриллэн күн бүгүнүгэр дылы сахаҕа биллэр иистэнньэҥ, араас оҥоһугу оҥорор маастардар бааллара биллэр. Ол эрээри үгүс кэрэ аҥар билиҥҥи олох тэтимигэр оҕустаран, үлэҕэ умса түспүтэ, дьиэ кэргэнин бэйэтэ иитэр, салайар, дьаһайар буолбута эмиэ баар суол. Онон сылыктаан дьахтар быһыытынан бэйэтин сатабылыттан, дьоҕуруттан тэйбитэ көстөр. Ол иһин, «Лыах» устуудьуйата дьахтар, кыыс кэрэ эйгэтин уһугуннарар сыаллаах үлэтин саҕалаабыта. Манна араас оҥоһугу оҥорорго, сахалыы таҥас тигэргэ үөрэтэллэр. Көннөрү үөрэтии-такайыы эрэ буолбакка, дьахтар ис кыаҕын таба өйдөөн арынарыгар, дьахтар, кыыс ураты кэрэтин, сатабылын, дьоҕурун, нарынын-намчытын сүтэрбэтигэр ордук болҕомто ууруллар. Лыах курдук тулалыыр эйгэҕэ кэрэни үксэтэ турарыгар суоллары арыйар устуудьуйа буолар.

Дария Макарова кэпсииринэн: «Мин Кэбээйи улууһун Ньидьили нэһилиэгиттэн төрүттээхпин, култуура анал үөрэхтээхпин. Иккис дойду оҥостубут Чурапчым култууратын эйгэтигэр 1988 сылтан 2014 сылга диэри үлэлээбитим. Итинтэн 13 сыл улуус култууратын салаатыгар кадр отделын инспекторынан, сэбиэдиссэйинэн уонна 10 сыл профсоюз лидерин быһыытынан үгүс элбэх тэрээһини, дьаһалы ыытыһан, үлэһиттэр араас үөрүүлэрин, кыһалҕаларын тэҥҥэ үллэстэн, интэриэстэрин көмүскээн, сынньалаҥнарын тэрийэн, тэрийсэн үлэлээн ааспыт сылларбын, бииргэ үлэлээбит дьоннорбун олус сылаастык саныыбын.

2015 сылтан Дьокуускайга олоробун. Куоракка киирэн баран, 2015 сыл күһүнүгэр «Арсенал+» салайар хампаанньатыгар эмиэ кадр отделын инспекторынан уонна сэкирэтээринэн үлэҕэ киирбитим. Оруобуна 4 сыл үлэлээн баран, тэрилтэ чаастаах, биир күдьүс уларыйбат үлэтиттэн сылайа быһыытыйан, 2019 сыл күһүнүгэр уурайбытым.

Салгыы бэйэ илиитинэн тугу эмит оҥорбут, айбыт киһи диэн санаа баара. Аны ол кэмҥэ ковид ыарыыта туран, дьиэҕэ хаайтарыы буолбута. Ол кыһын кэргэмминээн эрдэ хаһан да үлэлээн көрбөтөх – дьиэ өрөмүөннүүр үлэни ылсыбыппыт. Табаарыспыт атыыласпыт саҥа таас квартиратын төрдүттэн-анныгар дылы бүс-бүтүннүү өрөмүөннээн биэрэргэ соруммуппут. Иккиэн тэбис-тэҥҥэ ыйтан ордук үлэлээн, ахсынньы 30 күнүгэр бүтэрбиппит. Этэргэ дылы, санаа кыайдаҕына уонна онно төбөнү холбоотоххо, киһи элбэҕи сатыан, кыайыан сөп.

Салгыы фотостудия сымнаҕас миэбэллэрин саҥардыыга ылсыбыппыт, каретнай стяжканы баһылаабыппыт. Бэйэм эдэр эрдэхпинэ кыралаан ону-маны оҥорон, саҥардан дьиэбин киэргэтэрбин сөбүлүүр этим.

Онтон бу билиҥҥи дьарыкпын валяниеҕа – бараан түүтүн хатайдааһыҥҥа Альбина Корякина мастерскойугар Мария Румянцеваҕа утумнаахтык дьарыктаммытым. Ол 2021 сыл тохсунньу ыйа этэ, номнуо түөрт сыл буола охсубут. Билигин атах таҥаһыгар тиийэ син ону-маны оҥоробун.

Бэйэм өссө 2022 сылтан саҕалаан тус устуудьуйаламмыт киһи диэн баҕа санаабын төбөм иһигэр иитиэхтии сылдьыбытым, онно иистэнэр киһини кытта кыттыһар киһи диэн баҕалаах этим. Ол баҕа санаабын 2023 сыл сайыныгар Чурапчыга эбээбит сайылыгар тахса сылдьан, Полинаны Попованы көрсөн тоҕо эрэ аһыллан кэпсээбитим. Полиналаах сайылыктара биһиги эбээбит ааҕы кытта кэккэлэһэ турар. Арай онно киһим бэйэтэ эмиэ туспа барыан баҕарарын эппитэ. Ол кэпсэтии бу билиҥҥи «Лыах» мастерскойбут тэриллэригэр бастакы олугунан буолбута. Тэриммиппит сылтан эрэ орто, ол да буоллар биһигини ааттаан, биһиги эйгэбитин суохтаан, ахтан кэлэр дьонноохпут үөрдэр. Ким баҕалааҕы бэйэм тугу сатыырбар үөрэтэбин, такайабын, бэйэм тула истиҥ эйгэни үөскэтэрбиттэн дуоһуйабын. Валяниены таһынан, аны ааспыт саас полиротанг диэн матырыйаалынан сибэкки кашпотун, сундуугу уо.д.а. өрөргө үөрэммитим. Ол оҥоһуктарбынан ааспыт сайын «Симэх» арт-галерея тэрийэр быыстапка дьаарбаҥкаларыгар хаста да кыттыбытым.  

Билигин да кэккэ былааннар бааллар. Олортон биирдэстэрэ улуустарынан сылдьан, маастар кылаастары ыытыы буолар. Бастакы хардыыбын оҥорбутум. Ол курдук, ахсынньы ыйга Кэбээйигэ баран, баҕалаах дьону кашпо өрүүтүгэр, валяниеҕа үөрэтэн кэлбитим. Кэбээйилэр өссө да кэлээр диэн ыҥырбыттара.

Саамай үчүгэй үлэ – сөбүлүүр дьарыгыҥ диэн мээнэҕэ эппэттэр. Билиҥҥи дьарыкпын сөбүлүүбүн.

Миэхэ үөрэммит кыргыттар валяниеҕа да, ротанынан да өрүүгэ бэйэлэрэ маастар кылаас ыытар буолбуттарыттан үөрэбин, төһө кыалларынан кинилэри өйүүбүн. Ону таһынан, атын хайысханан айар-тутар кыргыттары кытта билсэн бииргэ үлэлэһэн эрэбин, бэйэлэрин маастар кылаастарын ыыталларыгар анаан устуудьуйабар күн биэрэбин.

«Лыах» айар мастерскойбут аатын курдук көҥүллүк көтөн, киэҥ эйгэҕэ тахсыан, дьоҥҥо-сэргэҕэ биллиэн баҕарабын.

Аны бу дьарыкпыттан аралдьыйаары уонна хас да сыл иитиэхтээбит баҕа санаабын толорон, ааспыт сыл балаҕан ыйыттан Полина Ноева салайар «Ситэ Кэрэ» кулуубугар киирбитим. Манна ис кэрэбитин арыйарга, бэйэни хайдах баарынан ылынан таптыырга, кэрэтик тутта-хапта сылдьарга үөрэнэбит, модель быһыытынан араас көрдөрүүгэ, бырайыактарга кыттабыт. Олус интэриэһинэй. Бу кулуупка киирэммин эйгэм өссө киэркэйдэ, кэҥээтэ».

Бу маннык түмсүүлэргэ хаһан да тугу да оҥорботох араас саастаах дьон мустан, үөрэ-көтө дьарыгырар, бэйэ оҥоһуутуттан сүөм үрдээн, сэбэрэлиин сырдаан бараллар. Дьарык кэмигэр олох тула араас тиэмэҕэ ирэ-хоро кэпсэтэн, санааларын үллэстэллэр. Дьарыкка хаһан да бэйэ-бэйэлэрин билсибэт дьон кытта кэлэн аһыллан, чэпчээн, кынат үүннэринэн, бэйэлэрин дьиҥ туһааннаах дьахтар, кыыс буолалларын өссө дириҥник өйдүүллэр. «Лыах» устуудьуйата көннөрү сатабылга үөрэтии эрэ буолбакка, дьахтар ис эйгэтин кылын арыйар, сэгэтэр сыаллаах үлэлиир. Тоҕо диэтэххэ, хас биирдии саха дьахтара, кыыһа – барыта тарбаҕар олус талааннаах. Ол талаанын таба тайанан, олоҕу кытта дьүөрэлии туттаҕына, кини киһи быһыытынан, ийэ быһыытынан сайдар суолу тобулар, бэйэтин ис кэрэ эйгэтин сүтэрбэт, куруутун лыах курдук кэрэни тарҕатар кыаҕа, таһыма үрдүүр.

Онон «Лыах» устуудьуйа көннөрү маастар кылаастарга уһуйар эрэ буолбакка, хас биирдии дьахтар, кыыс ис сэбэрэтин, майгытын, сатабылын, дьоҕурун ылынарыгар, онтон күүс ылан бэйэтин-бэйэтигэр эрэлэ күүһүрэн сайдарыгар тирэх буолар сыаллаах-соруктаах эбит.

Матырыйаалы бэлэмнээтэ Саргылана Седалищева  

Дополнительные фотографии:  Загрузить / Загрузить / Загрузить / Загрузить / Загрузить / Загрузить / Загрузить / Загрузить / Загрузить